Christine Lagarde, prva žena na čelu Evropske centralne banke (ECB), napustit će tu funkciju 7. februara 2027. godine, gotovo devet mjeseci prije isteka mandata. Odlazak jedne od najutjecajnijih žena u globalnim finansijama zatvara poglavlje karijere obilježene historijskim profesionalnim iskoracima, od međunarodne advokature i francuske vlade do Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) i vrha evropskog centralnog bankarstva.
Evropska centralna banka saopštila je da je Lagarde 29. oktobra obavijestila Upravno vijeće i predsjednika Evropskog vijeća Antónija Costu da će 7. februara 2027. napustiti funkciju. Njen osmogodišnji mandat, koji je počeo u novembru 2019, trebao je trajati do kraja oktobra 2027. godine.
O njenom prijevremenom odlasku mjesecima se spekuliralo, a među mogućim narednim profesionalnim angažmanima spominjalo se i preuzimanje rukovodeće pozicije u Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu. Ipak, konkretni planovi nakon odlaska iz ECB-a nisu zvanično potvrđeni.
Od advokature do vrha međunarodnih finansija
Christine Lagarde rođena je 1. januara 1956. godine u Parizu. Njen profesionalni put nije počeo u centralnom bankarstvu, nego u pravu. Studirala je na Univerzitetu Paris X, gdje je stekla magisterij iz trgovačkog prava, a obrazovanje je nastavila i na Sciences Po Aix-en-Provence, gdje je završila studij ekonomije i finansija.
Karijeru je gradila u međunarodnoj advokatskoj kancelariji Baker McKenzie, kojoj se pridružila 1981. godine. Bavila se trgovačkim pravom, spajanjima i preuzimanjima kompanija, radnim pravom i pitanjima tržišne konkurencije.
Godine 1999. postala je predsjednica globalnog izvršnog odbora Baker McKenzie, čime je postala prva žena na čelu te međunarodne advokatske kuće. Na toj poziciji ostala je do 2005. godine, kada je napravila zaokret prema javnom sektoru i francuskoj politici.
U vladu Francuske ušla je kao ministrica vanjske trgovine, a potom je kratko obavljala i funkciju ministrice poljoprivrede i ribarstva. Već 2007. godine postala je ministrica ekonomije i finansija, također kao prva žena na toj poziciji u nekoj od zemalja G7.
Na toj funkciji dočekala ju je globalna finansijska kriza 2008. godine. Morala je učestvovati u odgovoru Francuske na potrese na finansijskim tržištima i koordinaciji međunarodnih ekonomskih politika. Tokom francuskog predsjedavanja Evropskom unijom vodila je i rad Vijeća za ekonomske i finansijske poslove (ECOFIN).
Prva žena na čelu MMF-a, a potom i ECB-a
Godine 2011. Lagarde je izabrana za generalnu direktoricu Međunarodnog monetarnog fonda. Time je postala prva žena na čelu institucije osnovane 1944. godine, koja ima ključnu ulogu u očuvanju stabilnosti međunarodnog monetarnog sistema i pružanju finansijske pomoći državama u krizi.
Na čelu MMF-a provela je osam godina, uključujući period evropske dužničke krize i pregovore o finansijskoj pomoći Grčkoj, ali i kontroverzni program pomoći Argentini od 57 milijardi dolara iz 2018. godine.
Njen sljedeći profesionalni korak bio je još jedan historijski iskorak. U novembru 2019. preuzela je funkciju predsjednice Evropske centralne banke i postala prva žena na čelu institucije odgovorne za monetarnu politiku eurozone.
Na novu poziciju došla je bez prethodnog iskustva u vođenju centralne banke, ali s dugogodišnjim iskustvom u međunarodnim finansijama, politici i pregovorima. Njen mandat obilježili su pandemija koronavirusa, ruska invazija na Ukrajinu, energetska kriza i snažan inflacijski pritisak.
ECB je tokom pandemije pokrenula vanredni program otkupa obveznica kako bi podržala finansijska tržišta i ekonomiju eurozone. Nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine i rasta cijena energenata, banka je krenula u jedan od najbržih ciklusa povećanja kamatnih stopa u svojoj historiji, nastojeći obuzdati inflaciju.
Jedna od najutjecajnijih žena svijeta
Lagarde je godinama među najutjecajnijim ženama na globalnim listama. Forbes ju je 2019. i 2020. godine, kao i u više narednih izdanja, svrstao na drugo mjesto svoje liste 100 najmoćnijih žena svijeta.
Njena karijera posebno je značajna i iz perspektive zastupljenosti žena na pozicijama na kojima su tradicionalno dominirali muškarci. Bila je prva žena na čelu Baker McKenzie, prva žena ministrica ekonomije i finansija neke zemlje G7, prva žena generalna direktorica MMF-a i prva predsjednica ECB-a.
Iako je često bila okružena ekonomistima i centralnim bankarima, Lagarde je u profesionalni svijet finansija donijela drugačiju vrstu iskustva, pravničku perspektivu, političko pregovaranje i sposobnost izgradnje konsenzusa među različitim interesima.
Njen odlazak, međutim, neće proći bez pitanja o okolnostima i vremenu u kojem se događa. Prijevremeno napuštanje ECB-a otvara prostor za izbor nasljednika prije predsjedničkih izbora u Francuskoj u proljeće 2027. godine. Pojedini analitičari smatraju da takav raspored može imati političku dimenziju, posebno zbog mogućnosti promjene vlasti u Francuskoj i utjecaja na izbor novog čelnika centralne banke.
Lagarde i njeno nasljedstvo tako ostaju tema koja nadilazi pitanje monetarne politike. Njen profesionalni put pokazuje koliko su se granice ženskog liderstva pomjerile u međunarodnim finansijama, ali i koliko je i dalje važno ko donosi odluke u institucijama koje oblikuju ekonomsku budućnost miliona ljudi.
Ko god je naslijedi na čelu ECB-a, preuzet će instituciju čije odluke utiču na cijenu zaduživanja, štednju, investicije i ekonomsku aktivnost širom eurozone.
Foto: depositphotos
